การศึกษาในระบบโรงเรียนมีขึ้นเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ.2427 โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงจัดตั้งโรงเรียนหลวงสำหรับราษฎร์ขึ้นเป็นครั้งแรก ณ วัดมหรรณพาราม
         ต่อมาในปี พ.ศ.2464 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงประกาศใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษาขึ้น ซึ่งมีผลให้เด็กที่มีอายุ 7 ปี บริบูรณ์ทุกคนต้องเรียนหนังสืออยู่ในโรงเรียนจนอายุครบ 14 ปี บริบูรณ์ โดยไม่ต้องเสียค่าเล่าเรียน โดยพระราชบัญญัติประถมศึกษานี้ มีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พุทธศักราช 2464
         ด้วยเหตุดังกล่าว กระทรวงศึกษาธิการจึงได้กำหนดให้ วันที่ 1 ตุลาคม ของทุกปี เป็น "วันประถมศึกษาแห่งชาติ" และได้จัดงานวันประถมศึกษาแห่งชาติ มาตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2491-2509
         การจัดงาน"วันประถมศึกษาแห่งชาติ" ได้เริ่มมีขึ้นใหม่ในวันที่ 25 พฤศจิกายน 2523 ซึ่งเป็นวันคล้ายวันสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เหตุที่ได้มีการจัดงานในวันนี้ เนื่องจาก
         1.    พระองค์ทรงเป็นผู้ให้การสนับสนุนการประถมศึกษาอย่างดียิ่งและทรงเป็นผู้พระราชทานพระราชบัญญัติประถม ศึกษา ฉบับ พุทธศักราช 2464 เป็นฉบับแรก
         2.    วันดังกล่าวเป็นวันที่มีงานเฉลิมพระเกียรติของพระองค์ 2 งาน คือ งานวันมหาวชิรานุสรณ์ และงานวันถวายราชดุดีลูกเสือ
         ดังนั้น วันประถมศึกษาแห่งชาติ จึงได้เปลี่ยนจากวันที่ 1 ตุลาคม มาเป็นวันที่ 25 พฤศจิกายน 2523 เป็นต้นมา
วัตถุประสงค์ในการจัดงานวันประถมศึกษาแห่งชาติ
        1.    เพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติและรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้ทรงวางรากฐานการศึกษาของไทย
         2.    เพื่อเผยแพร่งานการประถมศึกษาทั้งทางด้านปริมาณและคุณภาพ
         3.    เพื่อแนะนำและเผยแพร่ความรู้แก่ผู้ที่เกี่ยวข้องและสนใจในด้านการบริหารและการเรียนการสอนระดับประถมศึกษา
         4.    เพื่อส่งเสริมความรู้และทักษะของนักเรียนระดับประถมศึกษา
         5.    เพื่อส่งเสริมการเรียนการสอนระดับประถมศึกษาให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
         6.    เพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจและความสัมพันธ์ระหว่างผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการประถมศึกษา
         7.    เพื่อปลูกฝังและกระตุ้นความร่วมมือ ร่วมใจให้ประชาชนได้ตระหนักถึงความสำคัญ และเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการประถมศึกษา
         ในวันงานได้มีการจัดกิจกรรมทางวิชาการด้านต่าง ๆ เช่นกิจกรรมเสริมความรู้ความสามารถของนักเรียน การจัดนิทรรศการทางวิชาการ การให้ความรู้เกี่ยวกับพระราชกรณียกิจเกี่ยวกับการประถมศึกษา ตลอดจนประวัติและวิวัฒนาการของการประถมศึกษา เป็นต้น

       เพื่อระลึกถึงวันเสด็จสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ.2468
         พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระมาหากรุณาธิคุณอย่างมากมายต่อประชาชนชาวไทย ทรงมุ่งมั่นพัฒนาชาติให้มีความเจริญทัดเทียมกับนานา อารยประเทศ ไม่ว่าจะเป็นทางด้านการศึกษา เศรษฐกิจ วัฒนธรรม นอกจากนี้ทรงก่อตั้งกองการลูกเสือขึ้นเป็นครั้งแรกในประเทศ รวมถึงสร้างเมือง "ดุสิตธานี" เพื่อวางรากฐานระบอบประชาธิปไตยให้กับประชาชนชาวไทย ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ปวงชนชาวไทยจึงรวมใจกันถวายพระราชสมัญญาว่า "พระมหาธีรราชเจ้า"
         ในปี พ.ศ. 2523 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงได้รับการยกย่องจากองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประ ชาชาติ (UNESCO) ว่าทรงเป็นบุคคลผู้มีผลงานดีเด่นทางด้านวัฒนธรรมระดับโลก

         พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเป็นพระราชโอรสองค์ที่ 29 ในพระบาทสวมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระศรีพัชรินทรา พระบรมราชินีนาถ ทรงพระราชสมภพเมื่อวันที่ 1 มกราคม พุทธศักราช 2423 เฉลิมพระนามาภิไธยว่า สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอเจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ เอกอัคร มหาบุรุษบรมนราธิราช จุฬาลงกรณนาถราชโอรสมหาสมมติขัติยพิสุทธิ์ บรมมงกุฏสุริยสันตติวงษ์ อดิสัยพงษ์วโรภโตสุชาติ คุณสังกาศ วิมลรัตน พฤฆชนมสวัสดิขัติยราชกุมารมุสิกนาม
         เมื่อทรงพระเยาว์ ได้รับการถวายพระอักษรจากครูที่พระราชบิดาทรงเลือกให้เช่น พระยาศรีสุนทรโวหาร( น้อย อาจาริยางกูร ) พระยาอิศรพันธุ์โสภณ ( ม.ร.ว.หนู อิศรางกูร ) พระยาวิสุทธิสุริยศักดิ์ ( ม.ร.ว.เปีย มาลากุล ) ส่วนครูสอนภาษาอังกฤษคือ นายโรเบิร์ต มอแรนต์ ( Robert Morant ซึ่งต่อมาเมื่อกลับไปประเทศอังกฤษแล้วได้รับตำแหน่งเป็น เซอร์ โรเบิร์ต มอแรนต์ ปลัดกระทรวงศึกษาธิการของประเทศอังกฤษ) จนเมื่อพระชนมายุได้ 10 พรรษา จึงได้เสด็จเข้าศึกษาในโรงเรียนราชกุมารซึ่งตั้งอยู่ในเขตพระบรมมหาราชวังนั่นเอง
         ต่อมาในปีพุทธศักราช 2436 ขณะทรงมีพระชนมายุได้ 14 พรรษาพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เสด็จไปทรงศึกษาต่อในทวีปยุโรปทั้งนี้ เป็นไปตามพระบรมราโชบายของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่จะทรงส่งพระเจ้าลูกยาเธอหลายพระองค์ ไปทรงศึกษาวิชาการ ณ ทวีปยุโรป ในสาขาวิชาต่างๆ เพื่อนำกลับมาพัฒนาประเทศให้เจริญเทียบเท่านานาอารยประเทศต่อไป โดยทรงเข้ารับการศึกษาวิชาการทหารที่โรงเรียนนายร้อยแซนด์เฮิร์ท ( San Hurst ) และโรงเรียนวูลิช ( Woolich ) แล้วเสด็จไปทรงศึกษาวิชาพลเรือนต่อในมหาวิทยาลัยอ๊อกฟอร์ด( Ox Ford ) ประเทศอังกฤษ รวมเวลาที่ทรงศึกษาในต่างประเทศทั้งสิ้น 9 ปี
         เมื่อวันที่ 4 มกราคม พุทธศักราช 2437 ระหว่างประทับอยู่ ณ ประเทศอังกฤษ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฏราชกุมาร เสด็จทิวงคต พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงสถาปนาสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธขึ้นดำรงพระอิสริยยศเป็น สยามมกุฏราชกุมาร พระองค์ที่ 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมีพระราชพิธีสถาปนาที่กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 17 มกราคม พุทธศักราช 2437 แล้วโปรดเกล้าฯ ให้พระยาเสมอใจราช ( ทองดี โขติกเสถียร ) อัญเชิญประกาศสถาปนาฐานันดรศักดิ์พร้อมเครื่องราชอิสริยยศและราชอิสริยาภรณ์ ไปถวายสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธฯ ณ ประเทศอังกฤษ
         เมื่อทรงสำเร็จการศึกษาในปีพุทธศักราช 2445 สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธฯ ได้เสด็จฯ กลับประเทศไทยผ่านทางอเมริกาและญี่ปุ่น นับเป็นพระมหากษัตริย์ไทยพระองค์แรกที่ได้เดินทางรอบโลก ซึ่งเมื่อเสด็จฯ ถึงประเทศไทยแล้วได้ทรงเข้ารับราชการทหาร โดยดำรงพระยศเป็นนายพลเอก ราชองครักษ์ จเรทหารบก ผู้บังคับการกรมทหารมหาดเล็ก และทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินในคราวที่สมเด็จพระบรมชนกนาถเสด็จประพาสยุโรปทั้ง 2 ครั้ง
         พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติสืบต่อจากพระบรมชนกนาถ พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 23 ตุลาคม พุทธศักราช 2453 ทรงพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่า พระบาทสมเด็จพนะปรเมนทรมหาวชิรวุธ เอกอรรคมหาบุรุษบรมนราธิราช พินิตประชานาถมหาสมมตวงศ์ อดิศัยพงศ์วิมลรัตน์วรขัตติราชนิกโรดม จาตุรันตบรมมหาจักรพรรดิราชสังกาศ อุภโตสุชาตสังสุทธเคราะหณีจักรีบรมนาถ จุฬาลงกรณราชวรางกูร บรมมกุฏนเรนทร์สูรสันตติวงศ์วิสิฐ สุสาธิตบุรพาธิการ อดุลยกฤษฎาภินิหาร อดิเรกบุญฤทธิ ธัญลักษณวิจิตรโสภาคยสรรพวงค์ มหาชโนตมางคประณตบาทบงกชยุคล ประสิทธิสรรพศุภผลอุดมบรมสุขุมาลย์ทิพยเทพาวตารไพศาลเกียรติคุณอดุลยวิเศษสรรพเทเวศรานุรักษ์ บริมศักดิสมญาเทพวาราวดี ศรีมหาบุรุษสุดสมบัติ เสนางคนิกรรัตนอัศวโกศล ประพนธปรีชา มัทวสมาจาร บริบูรณคุณสารสยามาทินครวรุตเมกราชดิลก มหาปริวารนายกอนันต์มหันตวรฤทธิเดช สรรพวิเศษศิรินธร บรมชนกาดิศรสมมต ประสิทธิวรยศมโหดมบรมราชสมบัติ นพปฎลเศวตฉัตราดิฉัตร สิริรัตโนปลักษณมหาบรมราชาภิเษฏาภิสิต สรรพทศทิศวิชิตไชย สกลมไหศวริยมหาสวามินทร์ มเหศวรมหินทรมหารามาธิราชวโรดม บรมนาถชาติอาชาวศรัยพุทธาธิไตรรัตนสรณารักษ์ อดุลยศักดิ์ อรรคนเรศราธิบดี เมตตากรุณา สีตลหฤทัย อโนมัยบุญการสกลไพศาล มหารัษฎาธิบดินทร์ ปรเมนทรธรรมิกมหาราชาธิราช บรมนาถบพิตร พระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว